Peyami Safa’nın romanlarından biri olan Yalnızız kurgusu ve anlatımıyla bizi içine çeken eşsiz bir eser. Eserdeki kişilerin ruhsal çatışmaları bize olayların içinde ustalıkla veriliyor ve bizi içine çekiyor. Kendini insanların davranışlarını incelemeye adayan bu konuda çokça eser okuyan ama aslında bir bankada çalışan Samim bir zamanlar annesiyle birlikte olduğu Meral’e karşı güzel hisler besliyordur ama Meral içinde yaşadığı ortamı sevmemekte Samim’e ve kendi ailesine çokça yalan söylemekte ve hayali olan Paris’ e gitmek için arkadaşı Feriha ile planlar yapmaktadır.
Eserde Meral’in ruhsal çatışmaları büyük bir ustalıkla okuyucuya verilmektedir. İçinde bulunduğu durumdan bazen vicdan azabı duyan kendini suçlayan ama bir süre sonra yine zaaflarının etkisi altına giren Meral’i romanda hazin bir son bekler. Samim, Meral’den yaşça büyüktür ama onu sevmektedir. Meral kendini Samim’e yakın görür ama ona sürekli olarak yalan söyler ve gizli işler yapar. Ailesini yok sayarak kendinden yaşça büyük bir adamın kapatması olarak Paris’e giden Feriha İstanbul’a gelerek Meral’in aklını çeler. Meral zaten Paris hayali ile yaşayan bir kızdır ve bu anlatılanlar ile daha çok istelenir. Feriha Meral’i Şakir adında bir adamla evlenmesi için Paris’e götürmeye ikna eder ama merl’in aiesi bunu istemez ve Meral’in gizlice Paris’e kaçmayı planladığını öğrenen abisi onu eve kilitler. Bu buhran anında içindencamdan atlayarak intihar etme düşüncesi geçer ve bir not yazar ”İntihar ediyorum. Kendi kendimden nefretimin çerçevelediği ve çirkinleştirdiği bu dünyada yalnızım. ” Bu notu yazdıktan sonra canı sigara içmek ister ama çakmağında gaz olmadığı için gaz kutusundan çakmağını yakmak ister ve gazı üstüne döker. bu dökülen gazın tutuşmasıyla Meral yanarak ölür. Herkes Meral’in kendini yakarak intihar ettiğini düşünür çünkü bir not bırakmıştır ama asıl gerçeği sadece Samim bir düşünce anında tahmin edecektir ve bir tasavvurdan ibaret kalacaktır.
Bu üzüntülü haber karşısında ondan uzakta bir evde oturan annesi bir spazm sonucu ölecektir ve roman anne kızın ölümüyle son bulacaktır.
Eserde geçen diğer şahıslar ise olayları birbirine bağlamada rol alırlar. Samim’in kardeşi Besim yemek düşkünü hiçbir şeyi çok fazla önemsemeyen bir kişidir. Ablası Mefharet’in kızı Selmin ise Meral’in abisi Ferhat’ın nişanlısıdır ve zeki bir kızdır. ilk başta Ferhat ile birlikte Meral’i dayısından uzaklaştırmaya çalışan Selmin dayısının zekası karşısında tam tersi bir hal alarak dayısının en büyük yardımcısı olur.
Bütün bu olayların içinde rahat bir ailede ve sıkılmadan büyütülen Meral’in iç çatışmaları sonucunda ilerleyen durumlar kendi kendisinin sonunu getirmesine neden olmuştur ve bu durum, ruh hali, istekler okuyucuya ustalıkla verilmiştir.
Romanda önemli olan bir diğer ayrıntı da Samim’in hayalinde oluşturduğu ütopik bir dünya olan Simerenya’dır. Bu dünya normal dünyadan farklı olarak insanların sorunlarının çözüldüğü her şeyin akıllıca bir sonuca bağlandığı yalanın, hatanın olmadığı bir dünyadır.
Her karakterin ayrı ayrı ruh tahlillerinin ve düşüncelerinin titizlikle verildiği bu eser okuyucuyu insanların beyinlerinde dolaştıran onların iç buhranlarına ustalıkla sokan bir yapıt.
kendimce 